Łańcuch i prowadnica w pile akumulatorowej — napięcie, ostrzenie, smarowanie

W pile łańcuchowej na akumulator silnik i bateria rzadko są przyczyną słabego cięcia. Znacznie częściej winny jest łańcuch: za luźny, za ciasny, tępy albo suchy. Akumulatorowa piła jest tu bardziej wrażliwa niż spalinowa, bo każdy opór w rowku prowadnicy zjada energię z pakietu, którą wolałbyś zużyć na drewno. Poniżej opisujemy, jak działa zespół łańcucha i prowadnicy, jak go napinać, ostrzyć i smarować oraz po czym poznać, że część nadaje się już do wymiany.

Jak działa łańcuch i prowadnica

Prowadnica to płaska szyna z rowkiem na całym obwodzie. W rowku biegną ogniwa prowadzące łańcucha, a po zewnętrznej stronie pracują ogniwa tnące. Każde ogniwo tnące ma dwie części: ząb, który odcina wiór, i ogranicznik przed nim, który decyduje, jak głęboko ząb wejdzie w drewno. Napęd przekazuje zębatka przy silniku, a na drugim końcu prowadnicy łańcuch obiega jej zaokrąglony nosek.

Ten układ działa dobrze tylko wtedy, gdy spełnione są trzy warunki naraz: łańcuch ma właściwe napięcie, zęby są ostre, a między łańcuchem i prowadnicą jest cienka warstwa oleju. Każdy z tych warunków osobno przekłada się na to, jak szybko tniesz, jak bardzo piła się grzeje i ile cięć zrobisz na jednym akumulatorze.

Napięcie łańcucha

Jak sprawdzić, czy jest dobre

Prawidłowo napięty łańcuch przylega do dolnej krawędzi prowadnicy i nie zwisa, ale da się go przeciągnąć ręką w rękawicy wzdłuż szyny bez dużego oporu. Prosty test: chwyć jedno ogniwo w połowie długości prowadnicy i lekko unieś. Ogniwa prowadzące powinny wysunąć się z rowka tylko częściowo, a po puszczeniu łańcuch ma wrócić na miejsce.

Co się dzieje, gdy jest źle

• Za luźny łańcuch klekocze, skacze na zębatce i w skrajnym przypadku spada z prowadnicy w trakcie pracy. Ogniwa prowadzące wybijają przy tym rowek.
• Za ciasny łańcuch trze o prowadnicę z całej siły. Silnik pracuje ciężej, akumulator rozładowuje się szybciej, a prowadnica i zębatka grzeją się i zużywają.

Nowy łańcuch rozciąga się wyraźnie w pierwszych minutach pracy, dlatego po krótkim cięciu sprawdź go ponownie. Napięcie zmienia się też z temperaturą: łańcuch napięty na gorąco po ostygnięciu zaciska się na prowadnicy. Reguluj go więc na zimno albo zostaw lekki zapas, gdy przerywasz pracę na dłużej. Każdą regulację rób z wyjętym akumulatorem.

Ostrzenie

Po czym poznać tępy łańcuch

Ostry łańcuch sam wciąga się w drewno i wyrzuca grube wióry. Tępy sypie drobnym pyłem, trzeba go dociskać, a cięcie schodzi w bok. Jeśli na jednym naładowaniu robisz wyraźnie mniej cięć niż na początku sezonu, a bateria jest zdrowa, zacznij od łańcucha. Gdy masz wątpliwości co do samej baterii, zajrzyj do wpisu bateria przestała trzymać — wymiana czy regeneracja: mechanizm zużycia ogniw jest ten sam w każdym systemie.

Jak ostrzyć

Zęby ostrzy się pilnikiem okrągłym o średnicy dobranej do podziałki łańcucha — tę informację znajdziesz w instrukcji piły albo na opakowaniu łańcucha. Pilnik prowadzisz pod stałym kątem, zawsze od wewnątrz zęba na zewnątrz, tą samą liczbą pociągnięć na każdym zębie, żeby wszystkie miały jednakową długość. Najpierw ostrzysz co drugi ząb z jednej strony, potem obracasz piłę i ostrzysz resztę. Pomaga prowadnik pilnika, który trzyma kąt za ciebie.

Co kilka ostrzeń trzeba też obniżyć ograniczniki płaskim pilnikiem. Jeśli tego nie zrobisz, zęby stają się coraz niższe, a ograniczniki zostają na dawnej wysokości i łańcuch przestaje wchodzić w drewno, mimo że zęby są ostre.

Kiedy wymienić łańcuch

Gdy zęby zostały zeszlifowane do znaczników zużycia, gdy któryś ząb jest ukruszony albo pęknięty, albo gdy łańcuch rozciągnął się tak, że brakuje już zakresu regulacji — czas na nowy. Nowy łańcuch na mocno zużytej zębatce szybko się wyciąga, więc przy drugiej, trzeciej wymianie warto sprawdzić także zębatkę.

Smarowanie

Olej robi w pile łańcuchowej dwie rzeczy: zmniejsza tarcie łańcucha o prowadnicę i odprowadza ciepło. Bez niego prowadnica w kilka minut się nagrzewa, rowek się wyciera, a łańcuch rozciąga.

Automatyczne czy ręczne

Piły z pompką podają olej ze zbiornika same, gdy łańcuch pracuje. Twoje zadanie to pilnować poziomu oleju i sprawdzać, czy pompka działa: przy pracy na wolnych obrotach nad jasną deską po chwili powinna pojawić się cienka smuga. Małe piły bez pompki trzeba smarować ręcznie przed pracą i w przerwach — kilka kropel na łańcuch, przeciągniętych dłonią w rękawicy wzdłuż prowadnicy.

Jaki olej

Używaj oleju przeznaczonego do łańcuchów pił. Jest lepki i trzyma się ogniw przy dużej prędkości. Olej silnikowy, przepracowany albo spożywczy zbyt łatwo spływa, brudzi i zapycha kanaliki smarujące.

Czego dobra konserwacja nie naprawi

• Zbyt małej piły do zadania. Ostry łańcuch nie sprawi, że krótka prowadnica przetnie gruby pień. Jak dobrać wielkość piły do prac, opisaliśmy we wpisie mini piła łańcuchowa na akumulator — do jakich prac wystarczy.
• Za małego akumulatora. Dobrze ustawiony łańcuch wydłuża pracę na jednym ładowaniu, ale nie zamieni małego pakietu w duży. Jak dobrać pojemność, wyjaśniamy w tekście ile amperogodzin naprawdę potrzebujesz.
• Wygiętej prowadnicy. Szyna wygięta przy zakleszczeniu nie wróci do kształtu od regulacji. Taką część się wymienia.

Bezpieczeństwo przy pracy z łańcuchem

• Akumulator wyjęty przy każdej regulacji, ostrzeniu i czyszczeniu. Przycisk wciśnięty przypadkiem przy pracy dłonią na łańcuchu kończy się szyciem.
• Rękawice. Ostry łańcuch tnie skórę przy samym przeciąganiu ręką.
• Odbicie. Tępy łańcuch i za wysokie ograniczniki zwiększają ryzyko, że piła odskoczy po kontakcie końcówki prowadnicy z drewnem. Ostrzenie to także element bezpieczeństwa, nie tylko wydajności.
• Okulary. Wióry i resztki oleju lecą w stronę operatora.

Podsumowanie

Napięcie, ostrość i olej — od tych trzech rzeczy zależy, czy piła łańcuchowa na akumulator tnie szybko i oszczędza baterię, czy męczy się w drewnie. Napinaj łańcuch na zimno i sprawdzaj go po pierwszych cięciach, ostrz pilnikiem pod stałym kątem i pamiętaj o ogranicznikach, a olej uzupełniaj przed każdą pracą. Wymieniaj łańcuch, gdy kończą się zęby albo zakres regulacji, i nie zapominaj o zębatce.

Przegląd małych i klasycznych pił akumulatorowych znajdziesz na stronie piły łańcuchowe akumulatorowe — mini i klasyczne, modele dostępne w sklepie w kategorii piły łańcuchowe, na przykład mini piłę do baterii Makita 18V LXT. Pakiety do pił i pozostałych narzędzi tego systemu zebraliśmy na stronie system Makita 18 V LXT i w kategorii akumulatory.